<!– /* Font Definitions */ @font-face {font-family:SimSun; panose-1:2 1 6 0 3 1 1 1 1 1; mso-font-alt:xe5xaex8bxe4xbdx93; mso-font-charset:134; mso-generic-font-family:auto; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:3 135135232 16 0 262145 0;}@font-face {font-family:"\@SimSun"; panose-1:2 1 6 0 3 1 1 1 1 1; mso-font-charset:134; mso-generic-font-family:auto; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:3 135135232 16 0 262145 0;} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0pt; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:SimSun;}@page Section1 {size:595.3pt 841.9pt; margin:70.9pt 70.9pt 70.9pt 70.9pt; mso-header-margin:35.45pt; mso-footer-margin:35.45pt; mso-paper-source:0;}div.Section1 {page:Section1;}–>
Op23 november neemt Prinses Maxima het boek xe2x80x9cVoetbal in een Vuile Oorlogxe2x80x9d inontvangst. Het boek is geschreven door Iwan van Duren en Marcel Rxc3xb6zert.xe2x80x9cVoetbal in een Vuile Oorlogxe2x80x9d gaat uiteraard over voetbal, maar het isbijzonder dat juist Prinses Maxima het boek in ontvangst neemt. Het boek gaatnamelijk over het omstreden wereldkampioenschap voetbal van 1978 gehouden inArgentinixc3xab, De auteurs plaatsen het voetbal dan ook in het sociaalmaatschappelijke context van Argentinixc3xab tijdens de xe2x80x98vuile oorlogxe2x80x99. Het debatdat dit boek zou kunnen veroorzaken is erg belangrijk en zeer actueel. Immersde vuile oorlog in Argentinixc3xab staat niet op zichzelf. De actuele vraag is dan ook of er lessenvallen te trekken uit de beslissing om destijds te gaan met betrekking tottoekomstige evenementen die in een soortgelijk klimaat plaats vinden.
Dater enige ophef is over het feit dat Prinses Maxima het boek in ontvangst neemtis te verklaren. Haar vader was immers een belangrijk politiek figuur tijdensde xe2x80x98vuile oorlogxe2x80x99. Ongeacht of hij echt wist wat er gebeurde, hij heeft deschijn tegen. Daarom ook was hij tijdens de huwelijksceremonie van zijn dochterpersona non grata. Sindsdien is hij overigens vaak op bezoek geweest bij zijndochter. Er is dus uiteindelijk een Nederlands compromis gesloten. Er is eensignaal af gegeven en nu weer over tot de orde van de dag. Het is een beetjeeen selectieve verontwaardiging en staat symbool voor de spagaat waar Nederlandzich wel vaker in bevind als het gaat om het laten prevaleren van mensenrechtenboven andere belangen, zoals de gevoelens van de koninklijke familie of sport.
Aande ene kant is het verschrikkelijk wanneer mensenrechten op grove manier en groteschaal worden geschonden. Nederland profileert zich als voorvechter van demensenrechten. Aan de andere kant zijn we niet bereid veel opofferingen voordiezelfde rechten te doen om aan te tonen dat het echt menens is. Het is daaromzo interessant dat juist Maxima als Argentijnse het risico neemt wederomonderdeel van het debat te worden en het boek aangereikt krijgt van een spelervan het Argentijnse elftal uit 1978 samen met xc3xa9xc3xa9n van de mensen die een symboolvan strijd voor de mensenrechten is geworden, xc3xa9xc3xa9n van de Dwaze Moeders. DeArgentijnen wijzen ons hier de weg en wij volgen, maar of dat geheel vrijwilligis valt te betwijfelen.
Eenbelangrijk kenmerk van die vuile oorlog was het laten verdwijnen van mensen. Depraktijk is bijna helemaal opgehouden in Argentinixc3xab, hoewel de families van deverdwenen mensen nog steeds wachten op hun dierbaren, dood of levend. Helaas iswereldwijd het gebruik van verdwijningen als wapen tegen de bevolking alleenmaar toegenomen en gebeurt het nog steeds dagelijks in tientallen landen. Enhet beperkt zich al lang niet meer tot zogenaamde dictaturen. Ook Europeselanden en de Verenigde Staten hebben met hun illegale uitleveringen vanvermeende terroristen de praktijk van verdwijningen verder verfijnd. Het is danook zeer legitiem om je af te vragen hoe men nu terug kijkt op de beslissing omnaar het WK te gaan en hoe we dus in de toekomst zouden moeten omgaan metvergelijkbare scenarioxe2x80x99s. Daarvoor dient even teruggegrepen te worden naar desituatie destijds in Argentinixc3xab.
Voetbalin een vuile oorlog. Is elke oorlog niet per definitie vuil? Natuurlijk, eenschone oorlog bestaat niet! Waarom wordt in het geval van Argentinixc3xab dan zonadrukkelijk het bijvoeglijk naamwoord bij de term xe2x80x98oorlogxe2x80x99 gevoegd? De vuileoorlog vond plaats tussen 1976 en 1983. De term vuile oorlog grijpt terug op demanier waarop deze oorlog werd gevoerd. Het ging hier niet om openlijkeoorlogsvoering tussen twee partijen, maar eerder om de eenzijdige vernietigingvan een deel van de bevolking door het gehele veiligheidsapparaat van hetregime. Een groot deel van die periode stond Jorge Videla aan het hoofd van demilitaire junta die het destijds voor het zeggen had in Argentinixc3xab. De vuileoorlog werd echter voorbereid door handelingen van zijn voorganger IsabelMartinez Perron. Zij stelde in 1975 een aantal decreten op die moesten leidentot de vernietiging van de linkse oppositie. Jorge Videla kwam in 1976 door eenstaatsgreep aan de macht en werd zelf in 1981 van de macht verdrongen door eenstaatsgreep. Onder het bewind van Jorge Videla werd de vernietiging van delinkse oppositie voortgezet en op macabere wijze geperfectioneerd. De juntanoemde dit beleid zelf het proces van nationale reorganisatie.
Deoorlog werd veelal in het geheim gevoerd. Duizenden linkse sympathisanten illegaalopgepakt, gemarteld en gedood. Een veel voorkomende tactiek was het latenverdwijnen van mensen. Zo werden veel mensen illegaal opgepakt, of ontvoerd.Als de familie daarna vroeg aan de autoriteiten waar hun familielid werdvastgehouden, werd steevast ontkent dat deze persoon was opgepakt. In realiteitwerden deze mensen naar gebouwen overgebracht die als unieke doel hadden mensenin het geheim te kunnen folteren en ongestraft te vermoorden. Vaak werden dezegebouwen gewoonlijk voor hele respectabele dingen gebruikt zoals eenatletiekclub of de befaamde School voor Mechanica voor Onderofficieren van deMarine (ESMA). Achter die faxc3xa7ade gebeurden naast de normale dingen ookgruwelijke dingen.
Deverhalen over deze duistere periode in Argentinixc3xab doen nog steeds huiveren. Zoweten we dat xe2x80x98verdwenen mensenxe2x80x99 werden gedrogeerd alvorens uit een vliegtuigboven de zee te worden geworpen. We weten ook steeds meer over het illegaleadopteren van babyxe2x80x99s die geboren werden in die illegale detentiecentra waar demoeder werd gefolterd en vervolgens vermoord. De babyxe2x80x99s werden weggegeven aanmilitairen die moeite hadden zelf een kind te krijgen. Onlangs nog zijn errechtszaken geweest van de kinderen die eisten de waarheid te kennen over hunbiologische ouders.
Defamilieleden van de verdwenen personen kwamen na een moment van totaleverbijstering in actie door op zoek te gaan naar hun familielid. Deradeloosheid en wanhoop die bij die vaak vruchteloze zoektocht ontstond istreffend gesymboliseerd door de xe2x80x9cDwaze Moedersxe2x80x9d. Alleen al die term xe2x80x9cdwaasxe2x80x9d isvoor vele interpretaties vatbaar, maar in de kern betekent het toch vooral gekvan wanhoop. Want hoe valt anders te verklaren dat je elke week in alle stilterond een fontein op de Plaza de Mayo tegenover het presidentixc3xable paleis gaatlopen en daarmee het risico loopt zelf opgepakt, gemarteld en vermoord teworden?
Temiddenvan al deze misdaden en de daardoor ontstane wanhoop bij de slachtoffers vondhet Wereldkampioenschap voetbal plaats. Veel van de informatie die wij nuhebben over het sociaal maatschappelijke context waarin dit kampioenschapplaatsvond was toen ook al bekend. Het is misschien iets rijkelijker metverdere lugubere details ingekleurd, maar toen wist men al van deverdwijningen, de martelpraktijken en vermoorden van mensen door ze uit eenvliegtuig te gooien. Ook wist men toen al dat sport vaak op grove wijzemisbruikt wordt door de politiek en dat dat hier ook zeker het geval zou zijn.Zoals een school voor de mechanica of een nationale reorganisatie woordelijkefaxc3xa7ades zijn voor een duistere realiteit, zo zou het Videla regime doormiddelvan voetbal haar humane en zonnige kant laten zien als een faxc3xa7ade voor degrimmige realiteit.
Hetis niet alsof het zonder slag of stoot werd besloten, maar toch ging hetNederlandse elftal. Mogelijkerwijs gemotiveerd door het verlies vier jaardaarvoor dat toen al de opmaat leek voor een langdurend nationale trauma.Gesterkt door het argument dat voetballers voetballen en politici politiekbedrijven. Deze twee mochten nooit gemengd worden. In Argentinixc3xab is het debatover het WK xe2x80x9978 zeker nog niet uitgepraat, maar feit is wel dat een aantalspelers zich toch schamen voor de naxc3xafviteit destijds en het feit dat ze het WKniet als platform hebben gebruikt om de misstanden in Argentinixc3xab aan de kaak testellen. Luque, die destijds deel uitmaakte van de Argentijnse ploeg heeft dezeschaamte omgezet in een vorm van activisme. Zo gaat hij, samen met xc3xa9xc3xa9n van dedwaze moeders, het boek xe2x80x9cVoetbal in een Vuile Oorlogxe2x80x9d aanbieden aan PrinsesMaxima.
Datxc3xa9xc3xa9n van de Dwaze moeders wordt ontvangen door Prinses Maxima is een daad waarde symboliek vanaf spat. Ze waren danwel xe2x80x98dwaasxe2x80x99, maar gek waren ze zeker niet.De moed die zij hadden om het regime van Videla op een zeer openlijke manier tebekritiseren was, zoals eerder gezegd, vooral gedreven door de natuurlijkewanhoop van een moeder als het gaat om angst over de veiligheid van haar kind.Het was danwel een aparte daad temidden van een militair regime, aan de anderekant de moeders schreeuwden geen politieke leuzen, ze vroegen ook niet omafzetting van de regering. Ze marcheerden in stilte en hadden slechts eenhumane eis: mijn kind is levend verdwenen, nu wil ik hem levend terug! Nogsteeds, zij het met minder risico, lopen de Dwaze Moeders eenmaal per week rondde fontein. Deze actie is wel degelijk meer dan een actie voor de toeristen.Helaas zijn veel van de verdwenen personen nog steeds niet terecht, en veel vande betrokkenen bij de verdwijningen en martelingen lopen nog vrij rond. Dit isook xc3xa9xc3xa9n van de meest weerzinwekkende elementen van een verdwijning: de familieblijft vaak lang, heel lang, zelfs na de vrede, met democratie, nog achter metongelofelijk veel vragen en onzekerheid. Maar al te vaak weten de families nietwat er gebeurd is, wie het heeft gedaan, waarom het gedaan is en, voor velenhet belangrijkst, waar het lichaam is.
Diedoor moederinstinct gedreven actie wordt vaak opgevoerd als een voorbeeld vanmenselijke kracht in tijden dat juist aan die menselijkheid getwijfeld mochtworden. Het is een gruwelijke constatering en het is er xc3xa9xc3xa9n die we in geengeval hadden mogen maken, maar het is duidelijk dat de symboliek die de DwazeMoeders op den duur is gaan vertegenwoordigen alleen zo sterk kan zijn wanneerhet in zoxe2x80x99n scherp contrast staat met de alledaagse gruwelijkheden die mensen opmedemensen plegen. Er is enorm veel hoop te putten uit de moed van de DwazeMoeders. Vele moeders en andere familieleden hebben sindsdien dan ook moedgeput uit het optreden van de Dwaze Moeders. Natuurlijk is er absoluut nietspositiefs aan de vuile oorlog, maar dit is er wel uitgekomen: een bron vaninspiratie voor veel mensen die in vergelijkbare situaties op zoek zijn naarhun verdwenen geliefden. In essentie was er bij de Dwaze Moeders geen sprakevan een politiek protest of een politieke beweging. Het ging hier om moedersdie hun kind terug wilden. Deze vraag leeft vandaag de dag ook nog bij heelveel moeders. Niet alleen in Argentinixc3xab of Chili waar de meeste mensen hetfenomeen verdwijningen van kennen, maar in wel 70 landen in de wereld. En deDwaze Moeders zijn voorbeeld voor vele familieleden van verdwenen personenoveral ter wereld. Zij vragen openlijk naar voorbeeld van de dwazen voor hen:waar is mijn geliefde? Wat is er met mijn geliefde gebeurd?
Deboetedoening van Luque en de ontvangst van Prinses Maxima moeten in een bredermaatschappelijke discussie worden geplaatst in Argentinixc3xab. Langzaam wordtafgerekend met het duistere verleden. Processen tegen generaals van demilitaire junta gaan ondanks zelf gegeven amnesties onverminderd door en deleider Videla zit achter slot en grendel. Het ESMA in een nationaal monumentgeworden, er is een enorm monument voor verdwenen personen aan de oevers van deRio de la Plata en internationaal heeft de Argentijnse regering, met deherinnering en inzet van de Dwaze Moeders, zich ingezet voor een beterebescherming voor personen tegen verdwijningen.
Datlaatste heeft een internationaal verdrag opgeleverd dat mensen beter moetbeschermen tegen gedwongen verdwijning en de bestraffing van mensen die zich erschuldig aan gemaakt hebben beter mogelijk maken. Zo staat er in het verdragdat: nooit, onder geen enkele omstandigheid, iemand mag worden verdwenen en datde dierbaren die achter blijven altijd het recht hebben om de waarheid over hetlot van de verdwenen persoon te kennen. Een aantal andere landen met eenvergelijkbaar verleden en een veelvoud aan organisaties van familieleden vanverdwenen personen uit de hele wereld hebben zich naast Argentinixc3xab ingezet voordit verdrag. Zo waren er ook familieleden uit de Filippijnen, Indonesixc3xab,Wit-Rusland, Rusland, Sri Lanka en Algerije, landen waar verdwijningen nogsteeds op grote schaal plaats vinden en waar familieleden in navolging van deDwaze Moeders met dezelfde moed de strijd aangaan met een dictatuur om antwoordte krijgen op de vraag: waar is mijn dierbare? Wat hebben jullie met hemgedaan?
Helaasis ook hier Nederland de verliezer en toont het wederom een zelfde soortkrampachtigheid als in het debat rondom deelname aan het WK xe2x80x9978. We zeggen danwel altijd voorvechter van mensenrechten in de wereld te zijn, net zoals we vanonszelf vinden dat we eigenlijk de beste voetbalelftallen hebben, maar alspuntje bij paaltje komt geven we niet thuis. Zo heeft Nederland zich nietbepaald heel positief opgesteld bij het ontwikkelen van het verdrag terbescherming van personen tegen verdwijningen en heeft het nog steeds dit verdragniet geratificeerd. Ook is Nederland echt nog steeds niet wereldkampioen voetbal.Nederland verliest dus andermaal van Argentinixc3xab.
Zoudener dan misschien lessen kunnen worden getrokken uit de keuze om deel te nemenaan het WK xe2x80x9978? Het is moeilijk op deze vraag in te gaan zonder direct eenoordeel te vellen over de deelname zelf. Hoewel voor dat oordeel duidelijk eenbredere argumentatie nodig is, lijkt het voor de hand liggen dat Nederlandachteraf bekeken niet had moeten gaan. Cynici zullen er op wijzen dat datoordeel ingegeven is door het feit dat Nederland in de finale jammerlijk verloor.Zo kan ook worden gesteld dat de discussie op zich niet zoxe2x80x99n omvang zou hebbendertig jaar na dato als Nederland niet door de eerste ronde was gekomen. Het isechter veel zuiverder de discussie los te koppelen van succes of gebrek daaraanvan het Nederlands elftal. Om je af te vragen of deelname wel of niet gewenstwas is het misschien ook interessant om de vraag om te draaien. Als hetNederlands elftal had besloten niet te gaan zouden we dan nu nog een discussiehebben gehad over de vraag of dat een wijze beslissing was geweest? Om lessente trekken uit deze ervaring zouden we moeten kijken naar argumenten die veelalgebruikt worden om bij dit soort evenementen het sportbelang boven hetmensenrechtenbelang te verheffen.
Datsport en politiek in principe niets met elkaar mogen hebben is een mooi eneervol principe. In de theorie klinkt het mooi, maar in de praktijk zijn erlegio voorbeelden waarbij de politiek de sport misbruikt (en andersom ook, maardat is een andere discussie). Sporters en hun vertegenwoordigers kunnen dan welroepen dat zij zich niet in politieke aangelegenheden willen mengen. Na jarenopoffering en training, willen zij immers alleen maar de best mogelijkeresultaten neer zetten. Sporters hebben een ander doel en daar houden zij zichaan. Helaas gaat deze argumentatie niet geheel op. Dat komt veelal niet door desporters, maar eerder door de politici. Politici misbruiken sport wel, en opgrote schaal. Het gaat van de kleine dingen (politici die zich met eenspiksplinternieuwe sjaal om laten zien bij een wedstrijd van het Nederlandselftal of sporters die door politici worden gevraagd lijstduwers te wordentijdens verkiezingen) tot de iets grotere dingen (een nationaal schandaal makenvan het uitfluiten van het nationale volkslied zoals Sarkozy onlangs deed,terwijl toevallig zijn eigen populariteit op een historisch dieptepunt is) tothet veel grotere (Zie de organisatie van Olympische Spelen door het Nazi regimeen de WK voetbal in Argentinixc3xab). Dan kunnen de sporters wel eervolle motievenhebben, maar zichzelf baden in naxc3xafviteit en het opzetten van levensgroteoogkleppen ontneemt je niet elke verantwoordelijkheid. Als je wordt misbruikten je weet het dan ben je in min of meerdere mate medeplichtig. Als sporter ishet dan overigens nog wel mogelijk van de gelegenheid gebruik te maken onderhet mom van: als jij mij misbruikt dan zal ik ook buiten mijn rol als sportertreden en vertellen wat ik er van denk. Het mes snijdt aan twee kantenxe2x80xa6
Erzijn overigens ook voorbeelden waar wel nadrukkelijk is gekozen voor inmengingvan de Nederlandse politiek in sport, of momenten waar dat absoluut (achteraf)had moeten gebeuren. Bijvoorbeeld tijdens de Olympische Spelen van 1956 in Melbourne.Daar werd de Nederlandse Equipe teruggetrokken toen de Sovjets Boedapestbinnenvielen om een einde te maken aan de democratische droom van menigHongaar. Nederland kon het niet verdragen dat in een sportief evenement werdgestreden zij aan zij met de barbaren uit de Sovjet Unie en trok de equipeterug (nota bene uit Australixc3xab!). Maar we kunnen natuurlijk ook het voorbeeldvan de Olympische Spelen van 1980 noemen. Een ander voorbeeld is de OlympischeSpelen van Berlijn in 1936. Je hoeft eigenlijk alleen maar de beelden te zienvan de Nederlandse Equipe die massaal en uniform de Hitlergroet brengt ter erevan de Fxc3xbchrer en je snapt dat dit mogelijkerwijs, zeker achteraf bekeken, nietheel handig was. Het had overigens ook nog maar erg weinig met sport te makenxe2x80xa6 InEuropees perspectief zouden we nog eens de uitsluiting van het Joegoslavischeelftal van de Euro xe2x80x9992 en de boycott van cricketwedstrijden op Zimbabwiaansgrondgebied door het Engelse cricketteam kunnen noemen. Dus waarom werd eronder het mom van het aloude argument dat sport en politiek niet vermengddienen te worden, toch besloten deel te nemen aan het WK xe2x80x9978. En als nu deconclusie moet zijn dat we er goed aan hadden gedaan daar niet naar toe tegaan, of dat we er in ieder geval een iets pro-actievere houding hadden moetenhebben ten aanzien van het aankaarten van de mensenrechtenproblematiek terplekke, waarom hebben we dan precies 30 jaar dezelfde discussie met dezelfdeconclusie als destijds over deelname aan de Olympische Spelen in China. Ik durfnu ook al te voorspellen dat we precies dezelfde discussie gaan hebben bij deOlympische Winterspelen van 2014 in Sotsji, Rusland. Herhaalt de geschiedeniszich op dit punt dan toch?
Erwas trouwens ook wel verontwaardiging over de gang van zaken in Argentinixc3xabonder de spelers, maar dat was achteraf en werd bijna uitsluitend in hetcontext van de verloren finale geplaatst (Nederlanders zou nou eenmaal slechteverliezers). Er wordt immers alom erkend dat Nederland die finale niet hadkunnen winnen en Argentinixc3xab niet had kunnen verliezen. In termen van voetbal isdat zeer kwalijk, want dat betekent dat er sprake was van fraude en geenmogelijkheid tot een eerlijke strijd. Maar dat verwonderd toch niet?
HetWK zal de boeken ingaan als, mogelijkerwijs, het meest frauduleuze, dubieuzekampioenschap ooit. Gelukkig won Argentinixc3xab 8 jaar op een min of meer (xe2x80x9chandvan Godxe2x80x9d) reglementaire manier het WK en werd de winst in 1978 een beetjeoverschaduwd. Argentinixc3xab moest en zou winnen in 1978. Nogmaals Nederlanderszijn slechte verliezers, vooral als het om voetbal gaat!), maar het isduidelijk dat het (politieke) randgebeuren in Argentinixc3xab destijds een zeergrote invloed heeft gehad op het verloop van het WK. Hoe kan anders de 6-0 vanArgentinixc3xab in de halve finale tegen Peru worden verklaard? In Peru heerstedestijds een hongersnood. Na de verloren halve finale werd het land plotsbedolven onder het Argentijnse graan (wel grappig even te vermelden dat devader van Maxima destijds onderminister van Landbouw was). Er wordt wel smalendbeweerd dat Peru die berg graan nog steeds aan het weg werken is. Ook voor,tijdens en na de finale was de invloed van de politiek en het maatschappelijkecontext voelbaar. Door de vele dreigementen en het provocerende optreden vanhet leger en de politie was een klimaat geschapen waarin spelers en begeleiderszich oprecht zorgen maakten over hun veiligheid bij een eventuele overwinning.Bij de kleine introductietekst van de uitgeverij van xe2x80x9cVoetbal in een VuileOorlog wordt aangegeven, dat sommige spelers zelfs bang waren dan gedrogeerd uiteen vliegtuig boven de zee te worden gedumpt. Natuurlijk was dit de realiteit,natuurlijk moest Argentinixc3xab winnen. Immers het doel van de junta was om het WKte gebruiken voor hun eigen PR, en de beste PR onder het eigen volk was datArgentinixc3xab zou winnen! Nederland was een marionet in dat spel, ongewild, maarniet geheel onbewust!
Vaakkan pas op afstand (tijd) een oordeel worden geveld over dit soort kwesties.Als het evenement ontdaan is van zxe2x80x99n natuurlijke adrenaline (vaak irrationeelgevoed door nationalisme) en de betrokkenen hun eigen emoties kunneninterpreteren en in zekere mate rationaliseren. Duidelijk is dat dit bij deArgentijnen al is gebeurd. Getuige het feit dat een deel van het Argentijnseelftal zich schaamt voor het WK xe2x80x9978. Bewijs hiervan is dat de toenmalige spits,Luque, met xc3xa9xc3xa9n van de Dwaze Moeders, het boek gaat aanbieden aan PrinsesMaxima.
Erwordt ook wel eens zijdelings beweerd dat de sport een katalysator voorverandering kan zijn. Het argument is tot in den treure herhaald ten tijde vande discussie over deelname aan de Spelen in China. Behalve dat het bewijst datsport en politiek dus wel degelijk vermengd kunnen raken, bewust of onbewust,gaat het hier om een bewering die nergens op gestoeld is. In het geval van hetWK in 1978 had die argumentatie ook kunnen plaatsvinden, zoals dat in de toekomsthoogst waarschijnlijk ook zal gebeuren, maar de eerste vraag die men dan moetstellen is waar dat dan uit zou blijken. Zijn er voorbeelden van? Het isinderdaad mogelijk dat een land zich meer open moet stellen en dat daardoordiscussie over een bepaalde mensenrechtensituatie eerder wordt besproken, maardan moeten de randvoorwaarden wel aanwezig zijn. Het land moet zich open willenstellen en discussie dulden. Helaas is dit met China een utopie gebleken daarna de Olympische Spelen een aantal mensenrechtenactivisten xe2x80x98gewoonxe2x80x99 weer werdenopgepakt en tot hoge gevangenisstraffen werden veroordeeld. In Argentinixc3xab nammen ook maar weinig ruimte voor debat. De Voetbal International en een enkelespeler berichtten inderdaad over de dagelijkse realiteit, maar of dat destijdshielp is maar zeer de vraag.
Erwordt, integendeel, wel beweerd dat de winst van het WK in 1978 de militairejunta een aantal jaren langer in stand heeft gehouden dan wanneer Argentinixc3xabhet WK niet had gewonnen. Het kan niet bewezen worden, maar het is zeker eeninteressante theorie. Duidelijk is dat het regime een paar jaar later dermatewankel was dat het zxe2x80x99n toevlucht zocht in een kansloze oorlog tegenGroot-Brittannixc3xab door de Falkland eilanden te veroveren en daarmee hetnationalistische gevoel bij de Argentijnen aan te wakkeren (op eenvergelijkbare manier als het winnen van een WK in eigen land dus). Dit keer washet bexc3xafnvloeden van het resultaat iets moeilijker en kort na het smadelijkeverlies in deze openlijke oorlog werd de militaire junta afgezet. De vuileoorlog duurde overigens nog een paar jaar langer, maar werd in 1983 bexc3xabindigd.
Zoudende Nederlandse spelers en begeleiders en anderen die de beslissing namen tochaf te reizen naar Argentinixc3xab dan nu niet gewoon moeten stellen dat ze daarmisschien niet hadden moeten voetballen? Et als een aantal van hun Argentijnsecollegaxe2x80x99s? Zeker nu het beeld dat in grote lijnen destijds bekend was nog eensmet zeer lugubere details wordt aangevuld. Daar zal dit boek toch ook weer eensteentje aan bijdragen. Een tijdje geleden stond een artikel in de Volkskrantover het WK xe2x80x9978. Daarin werd een interview aangehaald met xc3xa9xc3xa9n van de weinigeverdwenen personen die wel terug is gevonden. Hij werd vastgehouden in hetmeest bekende martelcentrum van de militaire junta, de Escuela de Mechanica dela Armada (ESMA). Na de wedstrijd samen zijn beul te hebben gezien werd xc3xa9xc3xa9n vande verdwenen mannen door diezelfde beul in een wagen naar het feestgedruisgereden. De verdwenen man mocht zelfs met zxe2x80x99n hoofd uit het raam hangen. Jarenlater geeft hij aan toch een heel andere herinnering te hebben van het xe2x80x98gelukvan het volkxe2x80x99. Hij gaf aan dat dat het moment was dat hij zich realiseerde dathij niemand was. Hij had kunnen schreeuwen zo hard hij kon, hij had kunnenuitleggen zo veel hij wilde, hij was niemand voor niemand. Hij was een schim,hij was simpelweg van de aardbol verdwenen.
Deles die uit dit hele betoog getrokken kan worden is dat Nederland destijds metalle informatie over verdwijningen, martelingen en moorden bewust de keuzeheeft gemaakt dat voetbal belangrijker was dan inhoud te geven aan het primaatvan mensenrechten. Ongeacht de argumentatie en redenen is dat de vaststellingdie blijft staan. Nederland heeft in feite hetzelfde gedaan bij de beslissingom naar China af te reizen.
Hetis in de huidige situatie in de wereld absoluut niet ondenkbaar dat Nederlandwederom voor de vraag komt te staan of het moet gaan voetballen of sporten ineen land waar op grove schaal mensenrechten worden geschonden, onder anderedoor mensen te laten verdwijnen. Immers de misdaad van verdwijningen is dan welxe2x80x98geperfectioneerdxe2x80x99 door Argentinixc3xab en enkele andere Latijns Amerikaansecollegaxe2x80x99s, maar het wordt nog dagelijks op grote schaal door heel veel landenover ter wereld uitgevoerd. Zoals eerder gezegd er zijn echt heel veel anderedwaze moeders die met die ene essentixc3xable eis rondlopen: ze zijn levendverdwenen, we willen ze levend terug!
Devraag is dan of Nederland zijn rol als voorvechter van mensenrechten dan welecht kan waar maken. Wereldkampioen voetbal worden we toch al niet meerxe2x80xa6
